ΚΑΣΤΑΝΙΑΜΕΣΣΗΝΙΑΚΗΣΜΑΝΗΣ

 

Η Καστάνια, καλά προφυλαγμένη σε μία κοιλάδα των νοτιοδυτικών προβούνων του Ταϋγέτου, είναι ένας από τους σημαντικότερους οικισμούς της Μάνης, που διατηρεί ευδιάκριτο ακόμη τον βυζαντινό του χαρακτήρα. Οι δεκάδες βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες της, από κοινού με τα αλώνια και τους νερόμυλους που ακόμα διατηρούνται στις παρυφές του οικισμού, προσφέρουν τη δική τους μαρτυρία για το ένδοξο παρελθόν του.  Η κομβική θέση της Καστάνιας στην απαρχή των ορεινών μονοπατιών που διέσχιζαν κάποτε τον Ταΰγετο διασφάλιζε την σύνδεση του χωριού με τα σημαντικότερα διοικητικά κέντρα του Μοριά, τη Μονεμβασία και τον Μυστρά. Στο εσωτερικό των εκκλησιών της σώζονται εξαιρετικής ποιότητας τοιχογραφίες, από τα αντιπροσωπευτικότερα δείγματα της παλαιολόγειας τέχνης στην Πελοπόννησο. Οι γειτονιές της Καστάνιας, με τα στενά σοκάκια τους, τα μικρά λιθόκτιστα σπίτια και τους κήπους τους, βοηθούν τους σημερινούς επισκέπτες να φανταστούν πως θα ήταν ένα ακμαίο μεσαιωνικό χωριό.

 

Ο ορεινός οικισμός της Καστάνιας, χτισμένος πυκνά σε φυσικά οχυρωμένη θέση, συνιστά το σημαντικότερο ίσως παράδειγμα βυζαντινού οικισμού με συνεχή κατοίκηση έως τις μέρες μας στην περιοχή της Μεσσηνιακής Μάνης. Η πρώτη μνεία της σημερινής ονομασίας της Καστάνιας απαντάται σε ενετικό δικαστικό έγγραφο του 1278. Μέσα στον οικιστικό ιστό της σώζονται ναοί που καλύπτουν την χρονική περίοδο από το 12ο αιώνα έως τις αρχές του 15ου αιώνα, ενώ η οικοδόμηση ναών συνεχίστηκε και κατά τους επόμενους χρόνους, όπως μαρτυρείται από τα πέντε μεταβυζαντινά μνημεία που βρίσκονται μέσα στα όρια του οικισμού. Οι θέσεις των ναών αποκαλύπτουν τον τρόπο επέκτασης του χωριού και σε σχέση με τη χάραξη των στενών δρόμων που το διασχίζουν σήμερα, πιστοποιούν ότι το οδικό δίκτυο του, δεν έχει υποστεί ουσιαστικές αλλαγές στο πέρασμα των χρόνων.

 

Η σπουδαιότερη και η παλαιότερη εκκλησία είναι ο Άγιος Πέτρος. Στο 13ο αιώνα επισημαίνεται έντονη οικοδομική δραστηριότητα, που ίσως συνδέεται με την σταδιακή διοικητική εξάρτηση της περιοχής από το Δεσποτάτο του Μορέως -  άλλωστε το κάστρο της Μαΐνης είχε παραχωρηθεί από τους Φράγκους στους Παλαιολόγους ήδη από το 1261. Η Αγία Τριάδα. Ι.Ν. Άι Στράτηγου (Ταξιάρχη)Την περίοδο αυτή κτίζεται ο μεγαλύτερος ναός του οικισμού, η Κοίμηση, στο μέσο της κεντρικής πλατείας. Επίσης κατασκευάζονται ο σταυρεπίστεγος ναός του Αγίου Νικολάου της Μαρούλαινας και οι εκκλησίες του Αγίου Προκοπίου και του Αγίου Γεωργίου. Σύγχρονη είναι και η εκκλησία του Προδρόμου στην είσοδο του οικισμού, κατασκευασμένη σε έναν ιδιόμορφο τρουλαίο αρχιτεκτονικό τύπο που επιχωριάζει στην περιοχή της Μεσσηνιακής Μάνης, με δύο ακόμα μεταγενέστερα παραδείγματα στην ίδια την Καστάνια: τον Άγιο Νικόλαο τον Τρικάμπανο και τον διώροφο ναό του Αγίου Νικολάκη. Στους δύο τελευταίους σώζονται τοιχογραφίες που χρονολογούνται γύρω στο 1400 και απηχούν επιδράσεις της τέχνης του Μυστρά. Ο υστεροβυζαντινός ναός του Ταξιάρχη, 2 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του χωριού, με την ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική του, κοσμείται με τοιχογραφίες καλής τέχνης από τις οποίες ξεχωρίζει η εξαιρετικά σπάνια απεικόνιση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας. Λείψανα σπιτιών από τη βυζαντινή περίοδο δε σώζονται. Οι ιδιωτικές κατοικίες του χωριού στην πλειονότητά τους χρονολογούνται στο 17ο – 18ο αιώνα. Το δαιδαλώδες οδικό του δίκτυο ενδεχομένως δεν έχει υποστεί ουσιαστικές αλλαγές στο πέρασμα των αιώνων. Ο οικισμός δεν ήταν οχυρωμένος, μιας και κτίστηκε σε δυσπρόσιτη και φυσικά οχυρή θέση. Στον 18ο αιώνα ανάγονται κάποιες ακόμη εκκλησίες του χωριού καθώς και ο Πύργος του Δουράκη.

ΕΡΓΑΣΙΕΣΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ&ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣΤΩΝΜΝΗΜΕΙΩΝΤΟΥΟΙΚΙΣΜΟΥ

PHOTOGALLERY

ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

Μεθώνης 10 & Κανάρη, 24131 ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Μπενάκη 6 & Παπάζογλου, 24100 ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Έργα

Τρέχοντα  |  Ολοκληρωμένα  |  Βραβευμένα

Δραστηριότητες

Εκπαιδευτικά

The Museums

Messenia  |  Pylos  |  Ancient Messene  |  Chora

Display Menu

MENU