ΟΧΥΡΟΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ

ΤΡΟΥΠΑΚΗΔΩΝ-ΜΟΥΡΤΖΙΝΩΝ

 

Αποτελεί μια τυπική οχυρωμένη κατοικία καπετάνιου της Έξω Μάνης. Σύμφωνα με το ιδιότυπο διοικητικό σύστημα της βορειοδυτικής (Έξω) Μάνης μέχρι και την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, ο «καπετάνιος» ήταν ο τοπικός άρχοντας μιας ορισμένης περιοχής, την οποία ήλεγχε από το «φρούριό» του. Κάθε «φρούριο» περιλάμβανε οχυρωματικό περίβολο, πολεμικό πύργο, πυργόσπιτο και άλλα βοηθητικά κτήρια. Το συγκρότημα του γένους των Τρουπάκηδων - Μούρτζινων βρίσκεται στην Πάνω Καρδαμύλη, σε φυσικά οχυρό ύψωμα στη νότια όχθη του χείμαρρου Βηρού. Η ανέγερση των πρώτων κτηρίων του συγκροτήματος τοποθετείται στα τέλη του 17ου αιώνα, όταν εμφανίζεται στην περιοχή ο γενάρχης των Μούρτζινων, Μιχαήλ Παλαιολόγος. Με τη σημερινή του μορφή, διαθέτει τρεις περιβόλους και περιλαμβάνει πύργο, τριώροφη οχυρή κατοικία, βοηθητικά κτίσματα και το ναό του Αγίου Σπυρίδωνα. Ο εσωτερικός περίβολος περιλαμβάνει τα βασικά κτήρια διαβίωσης και άμυνας του γένους, δηλαδή την οχυρή κατοικία με το μαγειρείο και τη στέρνα («οντά»), και τον υψίκορμο πολεμόπυργο, ο όποιος ανακατασκευάστηκε το έτος 1808. Το μεσαίο περίβολο καταλαμβάνουν βοηθητικά κτίσματα, μεταξύ αυτών και ελαιοτριβείο. Ο εξωτερικός περίβολος τέλος ταυτίζεται με το τείχος της Πάνω Καρδαμύλης και περικλείει τον Άγιο Σπυρίδωνα, οικογενειακή εκκλησία του γένους των Μούρτζινων.

 

Το οχυρωμένο συγκρότημα των Μούρτζινων – Τρουπάκηδων βρίσκεται σε θέση που εξασφαλίζει στρατηγικά πλεονεκτήματα, όπως το συνδυασμό υψώματος αμυντικού χαρακτήρα με την ύπαρξη φυσικού λιμανιού και αποτελούσε οχυρωμένη κατοικία καπετάνιου της Έξω Μάνης. Η ιστορία του γένους των Τρουπάκηδων – Μούρτζινων χάνεται στο θρύλο. Ο γενάρχης τους Μιχαήλ Παλαιολόγος εμφανίζεται στην περιοχή στα τέλη του 17ου αιώνα, όταν αναγείρονται και τα πρώτα κτήρια. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μόνη γραπτή μνεία του ονόματος του γίνεται σε επιγραφή κρήνη στην Πάνω Καρδαμύλη, που έκτισε ο γιος του Παναγιώτη το 1734. Σήμερα, στο οχυρό συγκρότημα στεγάζεται Μουσείο – σταθμός ενημέρωσης των επισκεπτών για την πολιτισμική κληρονομιά της Μάνης. Στην οχυρή κατοικία («οντά») του συγκροτήματος φιλοξενείται μόνιμη έκθεση με θέμα «Μανιάτικοι οικισμοί», η οποία περιλαμβάνει πλούσιο εποπτικό υλικό και λίγα χαρακτηριστικά αντικείμενα. Ο ναός του Αγ. Σπυρίδωνα, ο πολεμόπυργος, το ελαιοτριβείο και ο εξωτερικός περίβολος αποκαταστάθηκαν πρόσφατα (2014).

 

ΤΟΓΕΝΟΣ

 

Η οικογένεια των Τρουπάκηδων - Μούρτζινων, η οποία με βάση την προφορική παράδοση ανάγει την καταγωγή της στους Παλαιολόγους, μαρτυρείται για πρώτη φορά το 1734, σε επιγραφή γειτονικής με το συγκρότημα κρήνης. Μέλη της υπήρξαν μπέηδες (καπετάνιοι) της Έξω Μάνης, συμμετείχαν ενεργά στην Επανάσταση του 1821 και στη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους.

 

ΤΑΚΤΙΣΜΑΤΑ

 

1. Εξωτερικός αμυντικός περίβολος - Τοξωτή κεντρική πύλη.

2. Σιδηρουργείο.

3. Πυργόσπιτο (οντάς) με ισόγειο και δύο ορόφους που αποτελούν τους χώρους κατοικίας. Διαθέτει τυφεκιοθυρίδες και ένα γωνιακό κλουβί για τη σκόπευση της κεντρικής πύλης του συγκροτήματος. Στεγάζει τον μουσειακό σταθμό για τους Μανιάτικους Οικισμούς.

4. Εσωτερικός αμυντικός περίβολος.

5. Μαγειρείο.

6. Στέρνα.

7. Πολεμόπυργος : τετραώροφος, με περιμετρικό στηθαίο και κλουβιά στις γωνίες.

8. Καμαροσκέπαστο κτήριο βοηθητικών χρήσεων.

9. Ελαιοτριβείο με το πιεστήριο στο ισόγειο και χώρους κατοικίας στον όροφο.

10. Μεσαίος αμυντικός περίβολος.

11. Λαχανόκηπος.

12. Ναός Αγίου Σπυρίδωνα: μονόχωρη τρουλαία βασιλική του τέλους του 18ου αιώνα, με εντυπωσιακό κωδωνοστάσιο, εντοιχισμένα γλυπτά και ποικίλα λιθανάγλυφα στις εξωτερικές όψεις.

PHOTOGALLERY

ΕΦΟΡΕΙΑ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ

Μεθώνης 10 & Κανάρη, 24131 ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Μπενάκη 6 & Παπάζογλου, 24100 ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Έργα

Τρέχοντα  |  Ολοκληρωμένα  |  Βραβευμένα

Δραστηριότητες

Εκπαιδευτικά

The Museums

Messenia  |  Pylos  |  Ancient Messene  |  Chora

Display Menu

MENU